فرمول جدید یارانه‌ها دهک‌بندی را کنار زد

به گزارش دنیای سرمایه، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که فرمول جدیدی برای پرداخت یارانه‌ها جایگزین دهک‌بندی سنتی خواهد شد.

این تغییر که پس از سال‌ها نقد ناکارآمدی سیستم قدیمی مطرح شده است، با تمرکز بر درآمد واقعی خانوار وعده می‌دهد عدالت بیشتری در توزیع یارانه‌ها برقرار شود.

مشکلات دهک‌بندی سنتی

بیش از یک دهه از اجرای دهک‌بندی یارانه‌ها می‌گذرد، اما نقدها به کارآمدی و دقت این سازوکار سال‌هاست شدت یافته‌اند. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که معیارهای فعلی تصویر واقعی توان مالی خانوارها را به درستی نشان نمی‌دهند. با حذف گسترده یارانه‌ها و افزایش شبهات درباره دقت سنجش درآمد، پرسش‌های جدی درباره صحت این شاخص‌ها مطرح می‌شود: احمد میدری با انتقاد صریح از سیستم موجود گفت: «تصور ثروتمند بودن همه ۲۷ میلیون نفر در سه دهک بالای درآمدی اشتباه است. بسیاری از این افراد لزوماً مرفه نیستند.» این اظهارات مسیر اصلاحات جدید را روشن می‌کند و آیین‌نامه پیشنهادی اکنون برای تصویب به هیئت دولت ارسال شده است.

ویژگی‌های فرمول جدید یارانه‌ها

آیین‌نامه پیشنهادی وزارت کار با حذف دهک‌های ۸، ۹ و ۱۰، ارزیابی درآمد واقعی خانوار را با دقت بیشتری انجام می‌دهد. شاخص‌های اصلی این فرمول عبارتند از:

• درآمد خالص خانوار: پس از کسر مالیات و هزینه‌های ضروری
• تعداد اعضای خانوار: خانواده‌های پرجمعیت نیاز بیشتری دارند
• هزینه‌های واقعی زندگی: شامل مسکن، خوراک، حمل‌ونقل و خدمات شهری
• تفاوت هزینه‌ها بین تهران و سایر شهرها: هزینه زندگی در تهران به طور محسوسی بالاتر است

این شیوه موجب می‌شود خانوارهایی که دارای درآمد بالاتری هستند اما هزینه‌های زندگی بالا دارند، از دریافت یارانه محروم نشوند. درعین حال، افرادی که درآمد کمتر دارند اما در گروه‌های بالای دهک‌بندی سنتی جای می‌گیرند، بیش از پیش حمایت شوند.

مثال عملی فرمول جدید

به عنوان مثال، یک خانوار مستأجر در تهران با درآمد ماهانه ۴۰ میلیون تومان، پس از کسر هزینه‌های ضروری مانند اجاره و خوراک، ممکن است در گروه متوسط یا کم‌درآمد ارزیابی شود. این روش، برخلاف سیستم قبلی که صرفاً ظاهر درآمد را ملاک قرار می‌داد، توان واقعی خانوار برای تأمین معیشت را می‌سنجد و به گفته وزیر کار، عادلانه‌تر است.

جدول نمونه ارزیابی یارانه بر اساس فرمول جدید

این تحول اساسی در نظام حمایتی کشور با تمرکز بر درآمد واقعی و هزینه‌های زندگی، می‌تواند شکاف‌های موجود در دهک‌بندی سنتی را کاهش دهد و عدالت در توزیع یارانه‌ها را تقویت کند. کارشناسان این تغییر را پاسخ منطقی به نقدهای چندین ساله و تحولات اقتصادی اخیر می‌دانند و مسیری تازه برای حمایت هدفمند از خانوارها فراهم می‌آورد.