روز صنعت و معدن نباید تنها به یک مناسبت تقویمی محدود شود؛ بلکه فرصتی است برای بازاندیشی در مسیر توسعه کشور و پاسخ به این پرسش اساسی که چگونه میتوان از ظرفیتهای معدنی و صنعتی ایران برای خلق ارزش افزوده، افزایش تابآوری اقتصادی و ارتقای جایگاه کشور در زنجیرههای ارزش منطقهای و جهانی بهره گرفت.
امروزه معدن و صنعت دیگر حوزههایی مستقل نیستند، بلکه همراه با انرژی، آب، فناوری، سرمایه انسانی و بازار، اجزای یک منظومه بههمپیوسته را تشکیل میدهند. کشورهایی که توانستهاند میان این مؤلفهها هماهنگی ایجاد کنند، منابع طبیعی خود را به موتور نوآوری، رشد صنعتی و قدرت اقتصادی تبدیل کردهاند؛ در حالی که تداوم خامفروشی و ضعف در بهرهوری، مسیر توسعه را محدود میکند.
ایران از ذخایر معدنی غنی، ظرفیتهای صنعتی، نیروی انسانی متخصص و موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز برخوردار است، اما این مزیتها تنها با سیاستگذاری هوشمند، توسعه فناوری، سرمایهگذاری، زیرساختهای پایدار و حکمرانی کارآمد به مزیت رقابتی تبدیل خواهند شد. توسعه صنعتی زمانی محقق میشود که استخراج مواد معدنی به فرآوری، تولید محصولات رقابتپذیر و حضور پایدار در بازارهای داخلی و بینالمللی بینجامد.
در این میان، انرژی به مهمترین زیرساخت توسعه صنعتی تبدیل شده است. صنایع معدنی و فولادی به دلیل ماهیت انرژیبر خود، بیش از هر زمان دیگری به تأمین پایدار برق، گاز و آب وابستهاند. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که ناترازی انرژی میتواند ظرفیت تولید، بهرهوری و رقابتپذیری صنایع را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد. ازاینرو، امنیت انرژی باید یکی از ارکان اصلی سیاستگذاری صنعتی کشور باشد.
توسعه صنعتی آینده ایران مستلزم نگاهی یکپارچه است؛ نگاهی که صنعت را جدا از انرژی، معدن را جدا از آب، تولید را جدا از فناوری و سرمایهگذاری را جدا از ثبات سیاستی نبیند. همچنین رقابتپذیری امروز تنها با میزان تولید سنجیده نمیشود، بلکه شاخصهایی همچون بهرهوری انرژی، شدت مصرف، فناوری، ردپای کربن، کیفیت حکمرانی و توان جذب سرمایه، تعیینکننده جایگاه صنایع در بازارهای جهانی هستند.
این تحولات برای ایران هم تهدید است و هم فرصت. ادامه الگوهای سنتی تولید و خامفروشی، مزیتهای کشور را تضعیف خواهد کرد؛ اما برخورداری از منابع معدنی، ظرفیتهای انرژی، قابلیت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و نیروی انسانی متخصص، امکان طراحی الگویی نوین از صنعتیشدن پایدار را فراهم میسازد؛ الگویی که بر ارزش افزوده، بهرهوری و تابآوری استوار باشد.
در شرکت معدنی و صنعتی چادرملو نیز این نگاه راهبردی مورد توجه قرار گرفته است. شکلگیری شرکت توسعه انرژی چادرملو با هدف تأمین پایدار برق، گاز و آب، پاسخی به این ضرورت است که انرژی را نه صرفاً یک خدمت پشتیبان، بلکه بخشی از زیرساخت توسعه صنعتی و افزایش رقابتپذیری کشور میداند.
در کنار این اقدامات، نقش دولت نیز باید از تصدیگری به سیاستگذاری، تنظیمگری و تسهیلگری تغییر یابد. توسعه صنعت و معدن در گرو ثبات سیاستی، نظام قیمتگذاری منطقی، زیرساختهای قابل اتکا و مشارکت مؤثر بخش خصوصی است؛ زیرا رشد صنعتی با دستور اداری محقق نمیشود، بلکه نیازمند قواعد پایدار و هماهنگی میان ارکان حکمرانی است.
روز صنعت و معدن، روز قدردانی از مهندسان، کارگران، مدیران و همه فعالانی است که در دشوارترین شرایط، چرخه تولید کشور را پویا نگه داشتهاند. امیدوارم با تکیه بر ظرفیتهای معدنی، سرمایه انسانی، زیرساختهای انرژی و سیاستگذاری هوشمند، بتوانیم مسیری نو برای توسعه صنعتی ایران ترسیم کنیم؛ مسیری که در آن معدن به خامفروشی محدود نشود، صنعت به تولید کمبازده بسنده نکند و انرژی به پیشران رقابتپذیری، رشد اقتصادی و اقتدار ملی تبدیل شود.
