به گزارش دنیای سرمایه، در دو هفته اخیر بازار خودرو با جهش قیمتها مواجه است و این روند در همه بخشهای بازار از خودروهای داخلی تا مونتاژ و وارداتی دیده میشود. بررسی قیمتها در پلتفرمهای خرید و فروش نشان میدهد بازار طی روزهای اخیر با رشدهای ناگهانی و گاه غیرمنتظره روبهرو شده و برخی خودروهای داخلی و اقتصادی در فاصلهای کوتاه چند صد میلیون تومان گران شدهاند. اما دلایل التهاب بازار چیست و چرا قیمتها اردیبهشتماه به پرواز درآمد؟
سعید مؤتمنی، رئیس سابق اتحادیه نمایشگاهداران خودروی تهران با تأیید نوسان در بازار درباره دلایل این موضوع میگوید: «در همین لحظهای که ما از این افزایش قیمتها صحبت میکنیم فقط قیمت یک خودرو مانند دناپلاس یا پژو 207 اتومات به 3 میلیارد تومان رسیده است. یکی از مهمترین عوامل افزایش قیمتها کاهش صدور فاکتور از سوی شرکتهای خودروساز بوده است. زمانی که خودرو از کارخانه به بازار تزریق نمیشود، عرضه کاهش پیدا میکند و همین مسأله زمینه را برای افزایش قیمتها فراهم میکند.»
بررسی دقیقتر قیمتها نشان میدهد این افزایش فقط مربوط به دو روز اخیر نیست و چند هفتهای است که بازار در نوسان است. مؤتمنی اضافه میکند: «پس از تعطیلات نوروز شاهد بودیم که خودروها هر روز گرانتر از روز قبل آگهی شدند. یعنی قیمتها به صورت لحظهای بالاتر میرود. در چنین شرایطی دارندگان خودرو و فروشندگانی که آگهی فروش در پلتفرمها داشتند هم، همزمان قیمتها را بالاتر از میزان معمول آگهی کردند. بهطوری که با اعلام قیمتهای بالاتر در پلتفرمهای خرید و فروش، بهتدریج همان ارقام به عنوان قیمت جدید بازار جا بیفتد.»
چند نمونه از تحولات قیمتی در روزهای اخیر:
– دناپلاس یا پژو 207 اتومات: تا 3 میلیارد تومان رسیده است
– خودروی سهند دندهای: 6 اردیبهشت — 1 میلیارد و 14 میلیون تومان؛ 8 اردیبهشت — 1 میلیارد و 400 میلیون تومان
– افزایش تقریبی برای سهند دندهای در دو روز: حدود 386 میلیون تومان
مؤتمنی درباره راهکار کنترل بازار توضیح میدهد: «اگر روند عرضه خودروها از سوی شرکتها از سر گرفته شود، بخش مهمی از این افزایشها میتواند به سرعت تعدیل شود و قیمتها به کانالهای قبلی بازگردد.»
در چنین شرایطی به نظر میرسد خودرو که پیش از جنگ به سمت مصرفی شدن حرکت میکرد، دوباره به کالای سرمایهای برای حفظ ارزش پول تبدیل شده است. بسیاری از خریداران از بازار کنار رفتهاند و به علت کاهش قدرت خرید، توان خرید خودرو را ندارند. با این حال، گروهی از جامعه همچنان در بازار حضور دارند؛ گروهی که یا برای حفظ ارزش دارایی خود به خرید خودرو روی میآورد یا با هدف تبدیل نقدینگی به کالا وارد معاملات میشود. این سرمایهداران حدوداً 10 تا 15 درصد جمعیت هستند و اکثریت مردم توان خرید و فروش خودرو را ندارند.
حدادی، کارشناس و پژوهشگر حوزه خودرو، میگوید: «خودرو به عنوان یکی از پرمصرفترین و پرتقاضاترین کالاهای بازار، ناگزیر از تحولات اخیر تأثیر گرفته است. آسیبهای وارد شده به صنایع فولاد و پتروشیمی، بهویژه بخشهایی که در زنجیره تأمین خودروسازان فعالاند، آثار خود را در خطوط تولید نشان میدهد. از سوی دیگر گروههایی در پلتفرمهای خرید و فروش، اعداد غیرواقعی ثبت میکنند تا ذهن بازار را به سمت افزایش بیشتر قیمتها هدایت کنند. این اعداد در واقع معاملهای پشت سرشان نیست و صرفاً نقش روانی دارند. هدفشان بالا بردن تدریجی سطح انتظارات است. در حقیقت، این گروهها تلاش میکنند از فضای بیثبات بازار و ترس عمومی از آینده بهره ببرند و دستکم 30 تا 40 درصد از این افزایش صوری را به سود واقعی تبدیل کنند.»
مقصر نوسانات امروز تنها واسطهها نیستند؛ بخشی از خریداران هم با انگیزه حفظ ارزش دارایی وارد بازار شدهاند. همچنین کاهش واردات خودروها به دلیل انسداد راههای واردات نیز بر نوسان بازار بیتأثیر نیست. حدادی میگوید: «در شرایط پس از جنگ، این اتفاقات بعید نیست چرا که اولویت کشور در این شرایط واردات خودرو نیست. واردات ممکن است متوقف نشود اما نسبت به گذشته محدودتر خواهد بود و شاید از نظر تأمین قطعات خودروهای مونتاژی هم با چالشهایی مواجه شویم.»
این کارشناس میافزاید: «ریشه اصلی بحران امروز در انباشت سالها تصمیمگیریهای نادرست است. تنها بخشی از آنچه امروز در بازار خودرو دیده میشود، به تنشهای منطقهای برمیگردد و بخش دیگر مربوط به تصمیمات اشتباهی است که در دورههای گذشته برای صنعت خودرو گرفته شده است؛ مانند ایجاد انحصار، سرکوب قیمت و نگاه دستوری در قیمتگذاری.»
حدادی درباره آینده بازار میگوید: «هر موج قیمتی تا نقطهای پیش میرود که بازار به اشباع میرسد. وقتی قیمت یک خودروی داخلی از مرزهای منطقی عبور کند، مانند عبور از یک ونیم میلیارد به بالای سه میلیارد تومان، آنگاه معاملهای روی کاغذ باقی میماند و بازار در آن مقطع کنترل میشود. با احتمال پایان مذاکرات و پایان جنگ، بازار احتمالاً به آرامش میرسد و با نزدیک شدن به تابستان و بازگشت بخشی از تقاضای واقعی، به تعادل نسبی نزدیک میشود. اما اگر وضعیت منطقهای پیچیدهتر شود، بازار خودرو همچنان در نوسان خواهد ماند.
