به گزارش دنیای سرمایه، مصرف پنهان برق در خانهها از طریق دستگاههای کوچک الکترونیکی همچون شارژرها، مودمها و تلویزیونها در نگاه اول ناچیز به نظر میرسد اما در مقیاسی ملی میتواند به رقمی بزرگ و قابل توجه تبدیل شود که هزینه و آلودگی محیط زیست را به دنبال دارد. با وجود اینکه این دستگاهها به طور دائم روشن یا در حالت آماده به کار هستند، ارزش انرژی مصرفی آنها غالباً نادیده گرفته میشود. این پدیده به اصطلاح برق دزد یا مصرف پنهان نامیده میشود.
برآوردهای اولیه نشان میدهد:
– شارژرهای تلفن همراه توان مصرفی بین ۵ تا ۲۰ وات دارند و معمولاً روزانه چند ساعت مشغول شارژ هستند، اما پس از پایان شارژ نیز در پریز باقی میگذارند و در حالت متصل اما بیاستفاده حدود چند دهم وات برق مصرف میکند.
– مودمهای خانگی یا اداری معمولاً حدود ۱۰ وات مصرف میکنند و به طور بیوقفه روشناند. اگر هر مودم ۲۴ ساعته در روز انرژی بگیرد، در یک سال حدود ۸۷ کیلووات ساعت مصرف میکند. اگر حدود پنج میلیون مودم همزمان فعال باشند، سالانه بیش از ۴۳۰ میلیون کیلووات ساعت انرژی خواهد بود.
– تلویزیونها و دستگاههای پخش و کنسولهای بازی نیز حتی در حالت خاموش برای دریافت فرمان ریموت یا انجام بهروزرسانی سیستمی برق مصرف میکنند و این مقدار بین نیم تا سه وات است. اگر خانهای چند دستگاه از این نوع داشته باشد، در پایان سال دهها کیلووات ساعت برق صرف حالت آماده به کار میشود. در خانهای معمولی با یک مودم، سه دستگاه در حالت استندبای و دو شارژر همیشه متصل، مجموعاً حدود ۱۳۰ کیلووات ساعت برق در سال صرف این وسایل کوچک میشود. این مقدار اگر در سطح ملی تکرار شود، دهها میلیون کیلووات ساعت است که پیک مصرف کشور را نیز افزایش میدهد.
افزایش مصرف پنهان علاوه بر هزینه اقتصادی پیامدهای زیستمحیطی نیز دارد: هر کیلووات ساعت برق تولیدی میتواند حدود ۵۰۰ گرم دی اکسید کربن وارد جو کند. بنابراین ۴۳۰ میلیون کیلووات ساعت مصرف مودمهای کشور سالانه حدود ۲۱۹ هزار تن گاز گلخانهای تولید میکند که سهمی در گرمایش زمین دارد.
راهکارهای کاهش مصرف پنهان ساده است و با تغییر الگوی مصرف میتواند اثرگذار باشد:
– استفاده از چندراهیهای کلیددار که امکان قطع کامل برق دستگاهها را با فشار یک کلید فراهم میکند.
– جدا کردن شارژر از پریز پس از اتمام شارژ.
– خاموش کردن مودم در شب یا در زمانهایی که خانه خالی است (اگر امکانپذیر باشد) تا هم برق و هم عمر دستگاه افزایش یابد.
– خرید وسایل دارای برچسب انرژی مناسب.
– استفاده از پریزهای هوشمند یا تایمرهای تنظیم زمان روشن و خاموش شدن دستگاهها.
کارشناسان حوزه انرژی میگویند در سالهای اخیر بخش خانگی سهم قابل توجهی از مصرف برق کشور را به خود اختصاص داده و رشد وسایل الکترونیکی هوشمند این سهم را بالا میبرد. در گذشته وسایل خانگی محدود به یخچال، ماشین لباسشویی و تلویزیون بود اما امروز هر خانه دهها وسیله با منبع تغذیه دائم دارد، از دوربینهای نظارتی گرفته تا اسپیکرهای بلوتوثی و گیرندههای دیجیتال. در نتیجه مصرف پایه برق خانهها رشد کرده است، حتی اگر مصرفکنندگان متوجه آن نباشند.
به گفته یکی از متخصصان مدیریت انرژی، اگر هر خانوار تنها بتواند ۵ درصد از مصرف برق خود را با خاموش کردن وسایل آماده به کار کاهش دهد، در مقیاس ملی چند صد مگاوات صرفهجویی ایجاد میشود که معادل ظرفیت تولید یک نیروگاه متوسط است. او تأکید دارد که فرهنگ صرفهجویی صرفاً مربوط به فصل تابستان یا جلوگیری از خاموشی نیست بلکه به کاهش هزینه سوخت و حفظ محیط زیست نیز پیوند خورده است.
در بخش سیاستهای جدید صنعت برق نیز به شناسایی و کنترل مصرفهای غیرضروری توجه شده است. طرحهایی همچون مدیریت هوشمند مصرف خانگی و نصب کنتورهای جدید این امکان را فراهم میکند که میزان و الگوی دقیق مصرف هر وسیله شناسایی و بررسی شود تا شهروندان بتوانند تصمیم هوشمندانهتری برای کاهش هزینه کنند. بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز کمپینهایی تحت عنوان خاموشی هوشمند راهاندازی کردهاند که هدف آن تغییر عادتهای روزمره مردم در استفاده از برق است؛ مثلاً در برخی کشورها شهروندان تشویق شدهاند مودم خود را شبها خاموش کنند یا برای شارژ گوشی تایمر بگذارند.
با توجه به روند رشد وسایل هوشمند در ایران پیشبینی میشود تا چند سال آینده تعداد دستگاههای متصل به برق چند برابر شود. از آنجا که هر وسیله جدید هرچند کوچک مصرفی به شبکه اضافه میکند، لازم است سیاستهای آموزشی و اطلاعرسانی عمومی تقویت شود زیرا کاهش مصرف پنهان علاوه بر صرفهجویی در هزینه خانوار میتواند به پایداری شبکه برق و کاهش آلودگی هوا کمک کند.
در نهایت مصرف انرژی وسایل کوچک را نباید بیاهمیت دانست؛ هرچند توان آنها پایین است اما اثر تجمعی در مقیاس ملی و جهانی بسیار چشمگیر است. این وسایل بخش آرام و خاموش شبکه مصرف برق را تشکیل میدهد که با چند اقدام ساده قابل کنترل است، از خاموش کردن مودم تا جدا کردن شارژر اضافی. هر عمل کوچک در این چرخه نتیجهای بزرگ دارد. این روزها صرفهجویی واقعی نه در خاموشی وسایل بزرگ بلکه در توجه به همین مصرفهای پنهان آغاز میشود؛ عددهای کوچک اما با اثری بزرگ و ماندگار بر اقتصاد و محیط زیست کشور.
