استاندارد؛ زبان مشترک تاب‌آوری ملی دکتر مرتضی فغانی عضو اتاق بازرگانی تهران

مدیریت یک بنگاه اقتصادی در روزگار تلاطم‌های محیطی و عدم‌قطعیت‌های ژئوپلیتیک، بیش از آنکه صرفاً هنر سودآوری کوتاه‌مدت یا تسخیر سهم بازار باشد، دانش پیچیده استمرار عملیات، حفظ دارایی‌ها و تاب‌آوری سیستماتیک است. فرا رسیدن بیست و دوم مهر، روز جهانی استاندارد، فراتر از برگزاری یک آیین نمادین یا مرور تاریخی تصمیم سال ۱۹۴۷ میلادی در لندن برای پایه‌ریزی نظمی نوین، فرصتی استراتژیک برای بازخوانی نقش کیفیت در صیانت از ثروت انباشته کشور پدید می‌آورد. نگاه سنتی به استاندارد، آن را سندی اداری، برچسبی روی بسته‌بندی یا الزام حقوقی و بوروکراتیک تعریف می‌کند؛ با این حال، در جایگاه راهبری یک مجموعه بزرگ اقتصادی، استاندارد مهم‌ترین سپر دفاعی برای حفظ سرمایه ملی و ستون فقرات تداوم کسب‌وکار در دل امواج متلاطم بیرونی تلقی می‌شود.تجربه تاریخی اقتصاد صنعتی در بزنگاه‌های دشوار اثبات می‌کند که آسیب‌پذیرترین مقطع برای هر ساختار مولد، نه لحظه وقوع شوک، بلکه فرآیند بازسازی پس از آن است. زمانی که صنایع مادر، زیرساخت‌های انرژی و شریان‌های لجستیکی کشور زیر فشار فرسایشی تحریم یا آسیب‌های فیزیکی ، نیازمند احیا می‌شوند، مهلک‌ترین خطای مدیریتی ، پناه بردن به راهکارهای تسکین‌بخش فوری و بهره‌گیری از تجهیزات ارزان و بی‌کیفیت است.این تله ترمیم سریع و ارزان، اگرچه در ترازنامه‌های کوتاه‌مدت تصویری از کاهش هزینه‌های اولیه یا راه‌اندازی شتابان خطوط ارائه می‌دهد، اما در عمل هزینه استهلاک را تصاعدی بالا می‌برد و خطر حوادث ساختاری، توقف‌های ناخواسته و ناکارآمدی زنجیره ارزش را چندبرابر می‌کند. بازسازی دارایی‌های آسیب‌دیده هرگز نباید به معنای رجعت منفعلانه به وضعیت پیشین با کمترین مصالح ممکن تعبیر شود؛ رویکرد درست، نوسازی مهندسی‌شده و تجهیز زیرساخت‌ها بر پایه کدهای روزآمد تاب‌آوری و بهره‌وری مصرف منابع است تا دارایی احیاشده، توان بازگشت به چرخه تخریب را نداشته باشد.در جهان پرشتاب کنونی، بنگاه‌های پیشرو دیگر استاندارد را محدود به آزمون‌های کیفی خط تولید یا مشخصات فنی قطعات نمی‌دانند، بلکه آن را تا سطح سیستم‌های مدیریت تداوم کسب‌وکار، نظیر استاندارد بین‌المللی ایزو ۲۲۳۰۱، ارتقا داده‌اند. زمانی که اقتصاد یک کشور شرایط خاکستری و موقعیت‌های غیرقابل‌پیش‌بینی را تجربه می‌کند، اتکا به چک‌لیست‌های ایستای اداری آرامش کاذب تولید می‌کند؛ زیرا چنین الزاماتی برای شرایط ثبات طراحی شده‌اند.استانداردسازی مدرن نیازمند ایجاد پروتکل‌های واکنش منعطف، چندگانه‌سازی تأمین‌کنندگان کلیدی و مستقر ساختن سیستم‌های پشتیبان یا سامانه‌های افزونه است. این سازوکار تطبیقی ایجاب می‌کند که با قطع یکی از شریان‌های تأمین مواد اولیه یا قطع ناگهانی خطوط انرژی، فعالیت مجتمع اقتصادی متوقف نشود و چرخه تولید بدون وابستگی به یک گلوگاه بحرانی، توازن عملیاتی خود را حفظ کند.ادغام موازین استاندارد با مفاهیم مهندسی پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، ضرورت انکارناپذیر بنگاه‌های بزرگ مقیاس محسوب می‌شود. زیرساخت‌های پالایشگاهی، شبکه‌های توزیع برق، شریان‌های حمل‌ونقل و سوله‌های عظیم صنعتی زمانی مصونیت پیدا می‌کنند که از مرحله طراحی مفهومی، طبق سخت‌گیرانه‌ترین شاخص‌های تاب‌آوری سازه‌ای، مصونیت سایبری، پایداری الکترومکانیکی و ضوابط بهینه‌سازی مصرف حامل‌های انرژی بنا شده باشند. یک اتصال ناقص الکتریکی در کارخانه‌ای بزرگ یا به‌کارگیری قطعه‌ای که انطباق فنی آن با محیط‌های پرفشار سنجیده نشده است، تنها به تخریب یک دستگاه منتهی نمی‌شود، بلکه خسارات جبران‌ناپذیر انسانی، توقف جریان نقدینگی و فلج شدن حلقه بزرگی از بازار را رقم می‌زند. هزینه‌های تحمیلی ناشی از چشم‌پوشی بر معیارهای ایمنی و محیط کار، باری سنگین بر دوش اقتصاد کلان می‌گذارد که هیچ بیمه یا جبران مالی نمی‌تواند ارزش زمان از دست رفته و سرمایه اجتماعی سوخته را بازگرداند.جهت‌گیری اسناد بالادستی، به ویژه احکام مرتبط در برنامه هفتم توسعه، باید این تحول پارادایمی را در تمام ابعاد قانون‌گذاری و تصمیم‌گیری بازتاب دهد. ما به قوانینی احتیاج داریم که استاندارد را از یک نظام ارزیابی گذشته‌نگر به سامانه‌ای آینده‌پژوهانه و بازدارنده بدل سازد؛ نظامی که مدیریت ریسک سیستماتیک را الزام‌آور کند و به مدیران صنعتی اجازه ندهد پایداری بلندمدت مجموعه‌ها را قربانی ترازنامه‌های کوتاه‌مدت کنند. تطبیق معیارهای ملی با تحولات فناوری‌های پاک، هوشمندسازی خطوط تولید و الگوهای اقتصاد چرخشی نشان‌دهنده بلوغ اقتصادی است. اگر قانون‌گذار و نهادهای ناظر، تسهیلات بازسازی زیرساخت‌ها را به انطباق با کدهای تاب‌آوری پیشرفته پیوند نزنند، سرمایه‌های عمومی در چرخه‌ای فرساینده از نوسازی‌های مکرر و بی‌حاصل به هدر خواهند رفت و خروجی صنایع قدرت رقابت‌پذیری در مقیاس بین‌المللی را باز نخواهد یافت.در خط مقدم این تحول بنیادین، بخش خصوصی و کارآفرینان صنعتی رسالتی بی‌بدیل دارند؛ چرا که بخش خصوصی بیش از هر نهادی ارزش ریال به ریال سرمایه در گردش، خط تولید و برند تجاری را درک می‌کند. شرکت‌های پیشرو نباید منتظر بازرسی‌های سالانه یا الزام‌های دستوری مراجع ناظر بمانند، بلکه باید داوطلبانه استاندارد را به عنوان یک فلسفه راهبردی برای محافظت از منافع سهام‌داران، سلامت کارکنان و اعتماد مشتریان در تمام سطوح سازمانی نهادینه کنند.این بخش خصوصی توانمند است که با وارد کردن فناوری‌های روزآمد و پیاده‌سازی سیستم‌های مدرن مدیریت کیفیت، هزینه‌های بازرسی و ضایعات را کاهش می‌دهد، استهلاک خطوط را مهار می‌سازد و استانداردهای داخلی را ارتقا می‌بخشد. تجربه بنگاه‌های صنعتی نشان می‌دهد هر ریال سرمایه‌گذاری شفاف در استقرار نظام‌های پایش کیفی و تأمین قطعات دارای استاندارد بالا، از تحمیل هزینه‌های سنگین در زمان بحران پیشگیری می‌کند.تحقق پایداری اقتصادی مستلزم پیوند میان تعهد فنی مدیران، سخت‌گیری علمی نهادهای متولی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی تک‌تک اعضای زیست‌بوم صنعتی است. استانداردسازی هوشمندانه سنگ‌بنای اعتماد میان تولیدکننده و جامعه به شمار می‌رود و شفافیت اطلاعاتی را در بازار تقویت می‌کند. زمانی که فرآیندها، آزمون‌ها و شاخص‌های کنترلی با واقعیت‌های محیطی و شرایط سخت تحمیلی همگام شوند، کیفیت به عادتی پایدار در فرهنگ سازمانی تبدیل می‌شود و سازمان‌ها در رویارویی با بحران‌ها به‌جای آسیب‌پذیری، توان جهش و بازسازی پویا پیدا می‌کنند. سرمایه‌گذاری برای دستیابی به بالاترین سطوح استاندارد، هزینه اضافی یا مانع تجاری تلقی نمی‌شود، بلکه پایدارترین نوع بیمه‌نامه برای تداوم حیات بنگاه و سپر محافظ دارایی‌های یک ملت در کوران تلاطم‌های اقتصادی فردا است.
پربازدیدترین اخبار

بانک توسعه تعاون از طرح تسهیلاتی «وصال» ویژه زوج‌های جوان رونمایی کرد

بانک صادرات در مرکز تهران

راهنمای جامع شعب مرکزی بانک صادرات تهران

تعرفه جدید بستری در بخش مراقبت های ویژه خبرساز شد؛ ۳ میلیون دولتی، ۱۲ میلیون خصوصی

راهنمای جامع هزینه بستری در ICU، CCU و NICU (تعرفه‌های ۱۴۰۴ دولتی و خصوصی)

اقتصاد آمریکا دچار رکود می‌شود؟

جدیدترین اخبار

دست‌اندازی بانک‌ها به بنگاه‌داری از کجا آغاز شد؟

زمان جدید جهش طلا اعلام شد

ایستگاه پایانی مدیریت اسماعیلی در صبانور / عسکری‌زاده سرپرست شد

افق ۶۰ میلیارد دلاری سلامت در قاره آفریقا؛ الزامات حضور بنگاه‌های ایرانی در بازار تجهیزات پزشکی

دعوت بورکینافاسو از فن‌آوران ایرانی؛ گشایش دروازه‌های بازار ۷۲ میلیونی