به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، پس از چندین دهه ذخیرهسازیطلادر خزانههای ایالات متحده و انگلستان، اکنون بانکهای مرکزی کشورهای مختلف، از هند و ترکیه تا صربستان و آلمان، به تدریج به بازگرداندن طلاهای خود به داخل کشور میپردازند. این تغییر، که در ظاهر ممکن است حرکت نمادین به نظر برسد، نشاندهنده یک تحول عمیق در نگرش کشورها به ذخایر ارزی و جایگاه دلار در سیستم مالی جهانی است.
اقتصادنیوز نوشت: آیا این تصمیمات، نتیجه یک بیاعتمادی جهانی به دلار است یا حرکتی استراتژیک برای محافظت از استقلال مالی در دنیای پرریسک امروز؟
اینوستینگنوشت: یکی پس از دیگری، بانکهای مرکزی جهان بهطور آرام و بیصدا اقدام به بازگرداندن طلاهای خود به کشورهایشان میکنند. از دهلی نو تا بلگراد، از فرانکفورت تا پاریس، این تصمیم استراتژیک بهطور مستقل گرفته میشود. اعتمادی که سیستم ذخیرهسازی جهانی پس از جنگ جهانی دوم را شکل داده بود، اکنون اولین شکافهای جدی خود را نشان میدهد.
آخرین باری که فرانسه طلاهای خود را از خزانههای ایالات متحده بیرون آورد، در سال ۱۹۶۵ بود. شارل دوگل، با این اعتقاد که سیستم برتون وودز به ایالات متحده “امتیاز نامتعارفی” داده است، یک کشتی جنگی به نیویورک فرستاد تا طلا را در ازای دلارها بازپس بگیرد؛ این حرکت چالشی مستقیم به تسلط مالی ایالات متحده بود.
شش سال بعد، ریچارد نیکسون درهای طلای فدرال رزرو را بست و ارتباط دلار باطلارا قطع کرد. شصت سال بعد، فرانسه دوباره طلاهای خود را از فدرال رزرو نیویورک بهطور آرام و بیصدا بازپس گرفت. این بار کشتی جنگی جای خود را به معاملات مالی محرمانه داد و ایدئولوژی با یک معامله ۱۲.۸ میلیارد یورویی جایگزین شد.
اما انگیزه اصلی همچنان آشنا است: بیاعتمادی دیرینه به سیستمهای مبتنی بر دلار و تلاش دوباره برای حفظ حاکمیت پولی. تاریخ ممکن است تکرار نشود، اما در بازار طلا، این تغییرات اغلب با دقت قابل توجهی تکرار میشوند.
بازگشت بیسر و صدای طلا به کشورهای خود
برای بیشتر دوره پس از جنگ، محل ذخایر طلا کمتر مورد سوال قرار میگرفت. بانکهای مرکزی در اروپا و کشورهای در حال توسعه طلاهای خود را در فدرال رزرو نیویورک یا بانک انگلستان نگهداری میکردند و این خزانهها را بهعنوان مکانی بیطرف، نقدشوند و امن سیاسی در نظر میگرفتند. اما اکنون این اجماع در حال فروپاشی است.
دادهها روشن است: طبق نظرسنجی شورای جهانی طلا (WGC) در سال 2025، ۵۹ درصد از بانکهای مرکزی اکنون حداقل بخشی از طلاهای خود را بهطور داخلی ذخیره میکنند، که این رقم از ۴۱ درصد در سال ۲۰۲۴ و ۵۰ درصد در سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است. از سال ۱۹۷۲، بانکهای مرکزی حدود ۶۹۰۰ تن طلا به کشورهای خود بازگرداندهاند.
این تغییر ۱۸ امتیاز در طی پنج سال، عمدتاً در ۱۲ ماه گذشته رخ داده است. همچنین ۹۵ درصد از پاسخدهندگان پیشبینی میکنند که ذخایر طلای بانکهای مرکزی جهانی در سال آینده افزایش یابد، که نشاندهنده یک نگاه صعودی تقریباً unanimous در میان مقامات پولی است.
کاتالیزور این تغییر: بحرانهای سیاسی و اقتصادی جهانی
کاتالیزور اصلی این تغییرات روشن است. مسدود شدن حدود ۳۰۰ میلیارد دلار از ذخایر ارزی روسیه در سال ۲۰۲۲ سیگنال قویای ارسال کرد: داراییهایی که کشورهای دیگر نگهداری میشوند، ممکن است دیگر تحت شرایط سیاسی خاص کاملاً مستقل نباشند. نتایج نظرسنجی اینوِسکو در سال ۲۰۲۵ نشان داد که سهم بانکهایی کهطلارا در داخل کشور ذخیره میکنند از آن زمان به میزان ۱۸ درصد افزایش یافته است.
طلا مدتهاست بهعنوان دارایی امن و پناهگاه نهایی در نظر گرفته شده است، اما حوادث سال ۲۰۲۲ یک نقطه کور ساختاری را آشکار کرد: ریسک فیزیکی طرف مقابل جایگزین ریسک قضائی شد و این تفاوت بهدرستی قیمتگذاری نشده بود.
بازگشت طلا از کشورهای مختلف: هند، صربستان و دیگران
واکنشها به این تغییرات نهتنها در سطح جغرافیایی گسترده بوده بلکه به لحاظ حجم نیز قابل توجه است. طبق گزارش بلومبرگ، هند در طی چهار سال حدود ۲۸۰ تنطلابازگرداند، از جمله سهم بزرگی از بانک انگلستان در سال ۲۰۲۴. در جولای ۲۰۲۵، بلومبرگ همچنین گزارش داد که صربستان کل ذخیره طلای خود به ارزش تقریبی ۶ میلیارد دلار را به خزانههای داخلی بازگرداند و از مراکز نگهداری سنتی جهانی اجتناب کرد.
لهستان، ترکیه و نیجریه نیز اقدامات مشابهی انجام دادهاند که نشاندهنده یک تغییر ساختاری است که اگرچه در بازارهای نوظهور متمرکز است، اما اکنون در حال گسترش به اروپای غربی نیز است.
تصمیمات استراتژیک جدید در آلمان و ادامه تجدید نظر در ذخایر طلا
وضعیت آلمان بهطور خاص اهمیت استراتژیک این موضوع را برجسته میکند. بانک مرکزی آلمان (بوندسبانک) هنوز ۱,۲۳۶ تنطلادر فدرال رزرو نیویورک نگهداری میکند، که معادل ۳۶.۶ درصد از کل ذخیره ۳,۳۷۸ تنی آن است. از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷، آلمان ۶۷۴ تن طلا از نیویورک و بانک فرانسه بازگرداند که این بزرگترین عملیات بازگشت طلا تا به امروز بود.
در ژانویه ۲۰۲۶، امانوئل منش، یکی از مقامات ارشد سابق بوندسبانک، اعلام کرد که با توجه به خطرات ژئوپولیتیکی کنونی، نگهداری چنین حجم بزرگی از طلا در ایالات متحده خطرناک است و پیشنهاد داد که بوندسبانک باید بازگشت بیشتری را انجام دهد تا استقلال استراتژیک خود را تقویت کند.
این دیدگاه نمایانگر یک احساس فزاینده در سراسر طیف سیاسی آلمان است.
طلا و کاهش وابستگی به دلار؛ حرکت بهسمت حذف دلار از ذخایر جهانی
بازگشتطلابهعنوان یک حرکت ژئوپولیتیکی نمادین دیده میشود، اما واقعیت بسیار ملموستر از این است. هنگامی که بانکهای مرکزی طلا را به خانه باز میگردانند، همچنین وابستگی خود به سیستم دلار، شبکههای تسویه، و زیرساختهای نگهداری را کاهش میدهند. هر تن طلا که بازمیگردد، یک تن کمتر از آن است که به کانالهای مبتنی بر دلار وابسته است یا در معرض خطر تحریمهای ایالات متحده قرار دارد.
این تغییرات در حال حاضر مشاهده میشود. در اوایل ۲۰۲۶، ارزش طلاهای نگهداری شده توسط بانکهای مرکزی از اوراق قرضه خزانهداری ایالات متحده پیشی گرفت و به ۴ تریلیون دلار رسید، در حالی که خزانهداری ایالات متحده حدود ۳.۹ تریلیون دلار از این اوراق را در اختیار داشت. این تغییر نشاندهنده انتقال آهسته اما پیوسته از دلار بهعنوان دارایی ذخیره غالب است.
آینده طلا در بازارهای جهانی
تحلیلها و پیشبینیهای بانکهای سرمایهگذاری مانند گلدمن ساکس، جیپی مورگان، و یو بی اس نشان میدهد که قیمت طلا بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. این پیشبینیها بیشتر به تغییر رفتار بانکهای مرکزی و نیاز به تنوع در ذخایر طلا نسبت داده میشود.
با این حال، این روند همچنان ناپایدار است و بانکهای مرکزی در برخی موارد طلاهای خود را ذخیره میکنند، در حالی که در موارد دیگر، طلا را به دلایل مختلف باز میگردانند یا حتی میفروشند.طلاهمچنان یک بیمه پولی است، اما شرایط و دینامیکهای آن پیچیدهتر از آن است که بهسادگی قابل پیشبینی باشد.
۲۲۳۲۲۵
