سعید باستانی مدیرعامل شرکت توسعه انرژی چادرملو انرژی، یکی از مهمترین عرصههای سنجش کیفیت حکمرانی دولتهاست. پشت هر کیلووات برق و هر مترمکعب گاز، مجموعهای از تصمیمهای اقتصادی، سیاستی و نهادی درباره قیمتگذاری، سرمایهگذاری، بهرهوری، عدالت و امنیت انرژی قرار دارد.
ناترازی برق و گاز، رشد مصرف، فرسودگی زیرساختها و محدودیت سرمایهگذاری نشان میدهد که مسئله انرژی ایران صرفاً کمبود تولید نیست؛ بلکه مسئله اصلی، کیفیت حکمرانی و اقتصاد انرژی است. افزایش ظرفیت تولید، بدون اصلاح مصرف، بهرهوری و سازوکارهای اقتصادی، ناترازی را پایدار خواهد کرد.
دولت هوشمند باید از تصدیگری و مداخله روزمره فاصله گرفته و بر سیاستگذاری، تنظیمگری، ایجاد بازارهای شفاف و کاهش ریسک سرمایهگذاری متمرکز شود. تفکیک میان سیاستگذار، تنظیمگر، مالک و بنگاهدار، پیششرط اصلاح حکمرانی انرژی است.
عدالت انرژی نیز به معنای ارزان نگه داشتن انرژی برای همه نیست؛ بلکه باید به معنای دسترسی پایدار و عادلانه، حمایت هدفمند از اقشار آسیبپذیر و جلوگیری از اتلاف منابع ملی تعریف شود. در کنار آن، افزایش بهرهوری و کاهش شدت مصرف انرژی باید همسنگ افزایش تولید در اولویت قرار گیرد.
صنایع بزرگ نیز میتوانند از مصرفکننده بزرگ انرژی به شریک سرمایهگذاری در توسعه نیروگاه، تجدیدپذیر، ذخیرهسازی و زیرساختهای انرژی تبدیل شوند؛ مشروط بر آنکه دولت قواعد پایدار و انگیزههای اقتصادی لازم را فراهم کند.
همچنین آینده انرژی ایران نیازمند حکمرانی یکپارچه است؛ زیرا برق، گاز، نفت، آب، حملونقل و صنعت به یکدیگر وابستهاند. در سطح منطقه نیز موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و ظرفیتهای نفت، گاز، برق و تجدیدپذیر میتواند کشور را از صرفاً صادرکننده انرژی به بازیگری مؤثر در معماری بازار انرژی منطقه تبدیل کند.
هفته دولت فرصتی است برای یادآوری اینکه انرژی، آزمون بزرگ حکمرانی توسعه در ایران است. دولت هوشمند دولتی نیست که بیشتر مداخله کند؛ دولتی است که بهتر سیاستگذاری کند، بازار و تنظیمگری کارآمد بسازد، ریسک سرمایهگذاری را کاهش دهد، بهرهوری را افزایش دهد و ظرفیت بخش خصوصی و صنایع را در مسیر توسعه ملی به کار گیرد.
