سقوط آزاد شاخص بورس تهران پس از بحران اخیر، خروج بخشی از سرمایهها را از این بازار در پی داشت که با توجه به بیاعتمادیهای پیشین، امری قابل انتظار بود. با این وجود، ترمیم این وضعیت نیازمند رویکردی جامع، شفاف و فراتر از اقدامات مُسَکّنوار است.
نوسانات شدید و غیرقابل پیشبینی بازار سرمایه پس از بازگشایی، نشانهای از بحرانی عمیق در انتظارات و ادراک سرمایهگذاران دارد. فعالان حقیقی بازار که در سالهای اخیر بارها قربانی تصمیمات خلقالساعه، سیاستهای متناقض و بحرانهای غیرمنتظره شدهاند، اکنون ترجیح میدهند با خروج از بازار، از سرمایه خود در برابر ریسکهای نامعلوم محافظت کنند.
یکی از مهمترین عوامل بیاعتمادی در بازار سرمایه، عدم شفافیت و پاسخگویی نهادهای تصمیمساز است. لازم است وزارت اقتصاد و سایر نهادهای مرتبط، برنامههای خود برای شرایط ویژه پس از بحران را به طور شفاف و دقیق برای عموم مردم تشریح کنند و به شایعات و ابهامات موجود در بازار، به سرعت و صراحت پاسخ دهند. پرهیز از صدور سیگنالهای متناقض و اتخاذ سیاستهای هماهنگ و همسو، از دیگر اقداماتی است که میتواند به تقویت اعتماد عمومی به بازار سرمایه کمک کند.
سیاستگذار باید با درک این واقعیت، رویکردی فعال و پیشگیرانه در پیش گیرد. نقش دولت در این میان، نه تنها حمایت مالی کوتاهمدت از بازار، بلکه ایجاد فضایی شفاف، قابل پیشبینی و عاری از شوکهای ناگهانی است. اعلام سیاستهای حمایتی روشن، تعیین چارچوب مشخص برای نرخ ارز، تضمین تداوم حمایت از صنایع صادراتمحور، و مقابله جدی با فساد و رانتخواری، گامهای ضروری برای بازگرداندن اعتماد عمومی به بازار سرمایه هستند.
در این میان، صندوقهای تثبیت بازار و شرکتهای بازارگردان نیز باید با تمام توان در صحنه حضور یافته و با انجام معاملات هوشمندانه و هدفمند، از سقوط بیشتر قیمت سهام جلوگیری کنند. سازمان بورس و اوراق بهادار نیز باید با تشدید نظارت بر معاملات، از بروز تخلفات و دستکاریهای قیمتی جلوگیری کرده و اعتماد سرمایهگذاران را به سلامت و شفافیت بازار افزایش دهد.
تجربه بحرانهای پیشین در بازار سرمایه به خوبی نشان داده است که مقابله با رفتار هیجانی سهامداران، بدون اصلاحات ساختاری و ریشهای در سیاستها، تنها مُسکّنی موقت برای توقف خروج سرمایه است. برای دستیابی به نتایج پایدار، لازم است دولت با عزمی راسخ، به اصلاح ساختارها، افزایش شفافیت، تقویت نظارت و حمایت از حقوق سهامداران بپردازد.
احیای اعتماد در بورس تهران، فرایندی زمانبر و نیازمند تلاش و همکاری همه ذینفعان است. با اتخاذ رویکردی جامع و همهجانبه، میتوان امیدوار بود که بازار سرمایه ایران بار دیگر به محلی امن و جذاب برای سرمایهگذاری تبدیل شده و نقش خود را در توسعه اقتصادی کشور ایفا کند. برای دستیابی به این هدف، لازم است دولت با درک عمیق از چالشهای موجود، گامهای استوار و پیوستهای در راستای اصلاح ساختارها، افزایش شفافیت و حمایت از حقوق سهامداران بردارد.
